Arabuluculuk: Mahkemesiz Adalet mi Geliyor?

05 Şubat 2009 | E-Posta İle Gönder | Pdf Olarak Görüntüle | Yazdır

HÜRSES

“Mahkemesiz Adalet Projesi” olarak adlandırılan ve çok tartışılan “Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısı” meclis gündemine geldi. Bir tarafta “adalet sisteminin üzerindeki ağır yük kalkacak, büyük bir rahatlama olacak” gibi ne yazık ki hayalden öteye gidemeyecek yorumlar var. Diğer yanda ise “mahkeme dışında adalet mi aranır?” diye soranlar.

O halde biz de “arabuluculuk meselesi”ne artıları ve eksileriyle kısaca göz atalım.

  

Nedir Bu Arabuluculuk?

Tasarıda bu yeni mesleğin tanımı şu şekilde yapılmış;

Arabuluculuk: Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyari olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemi”ni ifade eder.

Taraflar, üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında, yukarıda tanımlanan yöntemi kullanacak olan “arabulucu”ya başvurabilecekler.

Anlaşmanın gerçekleşmesi durumunda düzenlenecek belge, belli şartlar yerine getirilerek, adeta bir mahkeme kararı gibi “ilam” hükmünde olabilecek.

 

Herkes Arabulucu Olabilecek mi?

Arabulucu olabilmek için 150 saatlik bir eğitim öngörülüyor. Hukuk fakültesinden mezun olmayan lisans mezunları için ise ayrıca 100 saatlik temel hukuk eğitimi alınması gerekiyor.

Burada çok ciddi iki sorun var.

Arabuluculuk eğitimi, yürütmenin bir organı olduğundan bağımsız ve tarafsız olamayacak Adalet Bakanlığı nezaretindeki eğitim kurumlarınca verilecekmiş. HSYK’nın bağımsızlığı tartışılırken, bu durum geriye atılan bir adım gibi…

Çeşit çeşit kurslar kervanına, muhtemelen “uygulamalı arabulma dersleri” gibi tanıtımlar yapılarak yeni kurslar eklenmiş olacak.

En az 4 yıllık “saç döken, bel büken, göz bozan” hukuk eğitimi, 100 saate sığdırılmak istenmiş. İlam niteliğinde belge düzenleme yetkisi verilen kişinin hukuk fakültesi mezunu olması şartı akla yakın olan. Böyle bir şart aranmayacaksa yani arabuluculuk faaliyetinin hukuk eğitiminden ayrı tutulması gerektiği düşünülüyorsa 100 saatlik eğitimi gerektiren nedir?

  

Mahkeme Yerine Neden Arabulucu Tercih Edilir?

Avrupa’da son dönemde sıkça başvurulan arabuluculuk kurumunun mahkemelere tercih edilmesinin altında yatan ilk neden; iki tarafı da asgari düzeyde memnun etmesi. Mahkeme kararı, hem uzun ve masraflı bir süreçten geçiyor hem de bu olumsuzluklarından dolayı kazanan tarafı bile memnun etmeyebiliyor.

Arabuluculuk ise kısa zamanda sonuç alınması ve masrafların daha az olması nedeniyle tercih ediliyor.

Masadan memnun ayrılan iki taraf…

Bu açıdan baktığımızda, uygulanması mümkün olan ihtilaflarda arabuluculuk, taraflar için daha adil çözüm anlamına gelebilir.